Fazla mesai ücretini bulmak için önce saatlik ücretini hesaplar, sonra çalıştığın süreyi ilgili zam oranıyla çarparsın. Bu sayfa genel kuralları ve örnek hesapları özetler; işyerindeki oranlar iş sözleşmene veya toplu sözleşmene göre daha yüksek olabilir.
1. Saatlik ücretini bul
Aylık sabit ücret alan çalışanlarda saatlik ücret genellikle aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur (30 gün × 7,5 saat).
Örnek: 45.000 ₺ ÷ 225 = 200 ₺ saatlik brüt ücret.
2. Fazla çalışma zammını uygula
4857 sayılı İş Kanunu'na göre haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saati normal saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir. Haftalık çalışma süresi sözleşmede 45 saatten az belirlenmişse, bu süreyi aşıp 45 saate kadar yapılan çalışmalara “fazla sürelerle çalışma” denir ve %25 zamla ödenir.
- Fazla çalışma: saatlik ücret × 1,5
- Fazla sürelerle çalışma: saatlik ücret × 1,25
Örnek: 200 ₺ × 1,5 = 300 ₺. Ay içinde 10 saat fazla mesai yaptıysan 10 × 300 ₺ = 3.000 ₺ brüt fazla mesai ücreti alırsın.
3. Resmî tatil ve bayram günlerinde çalışma
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılırsa, o günün ücretine ek olarak çalışılan her gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir (İş Kanunu m. 47). Saat bazında hesap yapan pek çok işyerinde bu, çalışılan saatlerin %100 zamla, yani iki katı üzerinden ödenmesi şeklinde uygulanır.
Örnek: 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nda 3 saat çalışma: 200 ₺ × 2 × 3 = 1.200 ₺.
4. Hafta tatilinde çalışma
Hafta tatili gününde yapılan çalışmanın karşılığı İş Kanunu'nda ayrı bir oranla yazılmaz; uygulama iş sözleşmesine, toplu sözleşmeye ve yargı kararlarına göre değişir. Hesap yaparken işyerinde uygulanan oranı esas al.
5. Sınırlar ve serbest zaman
- Fazla çalışma yılda 270 saati geçemez.
- Fazla çalışma yapılabilmesi için çalışanın onayı gerekir.
- Çalışan isterse ücret yerine serbest zaman kullanabilir: her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışmada 1 saat 15 dakika.
Bordroda neden farklı görünebilir?
Buradaki tutarlar brüttür. Bordroda gelir vergisi, damga vergisi, SGK ve işsizlik sigortası primleri düşüldükten sonra eline geçen tutar daha düşük olur. İşyerin toplu sözleşmeyle daha yüksek oranlar da uyguluyor olabilir.
Mesai Pusulam ile hesapla
Mesai Pusulam'da mesaini saat ve dakikayla kaydedersin; normal gün, hafta tatili ve resmî tatil oranlarını işyerine göre ayarlarsın. Maaş dönemi sonunda tahmini ödemeni görür, bankaya yatan tutarla karşılaştırırsın. Hesap açman gerekmez, kayıtların cihazında kalır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî bordro, muhasebe kaydı veya hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu m. 41, 46 ve 47.